Pronomines

 
PRONOMINE PERSONAL RECTO
PRONOMINE PERSONAL OBLICUO
POSSESSIVOS
SUBJECTO
POSTEA
PREPOSITION
OBJECTO
DIRECTO
PRONOMINE
REFLEXIVO
ADJECTIVOS
PRONOMINES
1a SINGULAR
IO
ME
ME
ME
MI
LE / LOS
MIO(S)
LA(S) MIA(S)
2a SINGULAR
TU
TE
TE
TE
TU
LE / LOS
TUO(S)
LA(S) TUA(S)
3a SINGULAR MASCULINO
ILLE
(IL)
ILLE
(IL)
LO
( INDIRECTO LE)
SE
SU
LE / LOS
SUO(S)
3a SINGULAR
FEMENINO
ILLA
ILLA
LA
( INDIRECTO LE)
SE
SU
LA(S) SUA(S)
3a SINGULAR
NEUTRO
ILLO
ILLO
LO
( INDIRECTO LE)
SE
 
 
1a PLURAL
NOS
NOS
NOS
NOS
NOSTRO
LE / LOS
NOSTRO(S)
NOSTRA
LA(S)
NOSTRA(S)
2a PLURAL
VOS
VOS
VOS
VOS
VOSTRO
LE / LOS
VOSTRO(S)
VOSTRA
LA(S)
VOSTRA(S)
3a PLURAL
MASCULINO
ILLES
ILLES
LOS
( INDIRECTO LES)
SE
LOR
LE / LOS
LORE(S)
3a PLURAL
FEMENINO
ILLAS
ILLAS
LAS
( INDIRECTO LES)
SE
LOR
LA(S)
LORE(S)
3a PLURAL
NEUTRO
ILLOS
ILLOS
LOS
( INDIRECTO LES)
SE
 
 

Pronomine est tota parola que representa un nomine, un adjectivo, una phrase et cujas functiones syntacticas son identicas a illas del nomine.

Demonstrativos

Se distingue in demonstrativos: masculino, feminino, et neutro.

Los pronomines demonstrativos varian etiam secundo le numero: al plural, illos terminan con -s.

PRONOMINES DEMONSTRATIVOS
PROXIMOS
MINUS PROXIMOS
LONTANOS
ISTE(S)
ISSE(S)
ILLE(S)
ISTA(S)
ISSA(S)
ILLA(S)
ISTO(S)
ISSO(S)
ILLO(S)


Istas ultimas formas, identicas a los pronomines personales subjectos de la tertia singular et plural, poten esser abbreviatas si illas son sequitas de un de. Illos devenin alora le(s) de / la(s) de / lo(s) de.
Quando on ignora la nuance proximo / lontano, on usa las formas in ill-:
- illo est una bona idea.
- iste puero est mi filio et illa puera est la filia de mi vicino.
- io opino que istas flores son plus bellas que illas.
- la filia de uno et illa de su fratre son cosinas.
- istas son mis filias.
- istos son los libros que io reteno, et vos potete reprender illos.
- isto io non comprendeva.

Quantitativos

Los pronomines quantitativos son commentatos in la section relativa a los numerales.

Possessivo

Illos son variabiles secundo le numero et le genere, et son usatos con le articulo definito:
le/los mio(s) - la(s) mia(s) – le/los tuo(s) - la(s) tua(s) – le/los suo(s) – la(s) sua(s) - le/los nostro(s) – le/los vostro(s) – le/los lore(s) - la(s) lore(s)
- mi fratre labora delle matino usque al vespere pro los suos
La secunda persona del plural, vostro/a(s), pote esser forma de cortesia de secunda persona singular:
- vostro computator est plus novo que le mio

Personales subjecto

A la tertia persona, los pronomines personales subjecto son a distinguer secundo le genere masculino (ille), feminino (illa), aut neutro (illo).
Le genere neutro est ligato a las cosas et a los animales cujo sexo est incognoscito.
Singular: io - tu - ille / illa / illo.
Certos pronomines indefinitos, como on aut uno, poten servir de pronomines personales subjecto pro la tertia persona delle singular.
Plural: nos - vos - illes / illas / illos.
Los pronomines personales poten esser reinfortiatos per facer los sequer de mesmo/a aut de ipso/a.
Exemplos
- il me ha multo allegrato que plures haian exprimito que illes mesmos desiran et apprecian correctiones de lor linguage. Io ipso me junge al choro
- mi automobile? Illo est rubio/rosso

Personales post preposition

Lores formas non varian de illos de los pronomines personales subjecto salvo a las primas et secundas personas del singular.
Singular: me - te - ille / illa / illo.
Plural: nos - vos - illes / illas / illos.
Los pronomines indefinitos una(s), et uno(s), poten servir de pronomines personales subjecto pro la tertia persona, del singular aut del plural:
- unos viagiaremos con illes
- unas venivan a me
Personales objecto aut reflexivo
Los pronomines personales objecto servien tam como objecto directo quam como objecto indirecto.
Lores formas differen solo legieramente de illas dellos pronomines preceditos de preposition.
Singular: me - te - lo(le) / la(le) / lo(le).
Plural: nos - vos - los(les) / las(les) / los(les).
Exemplos:
- io vido lo que ille lege = io lo vido = io vido lo
- io non credo lo que ille dice = io non lo credo = io non credo lo
- ille ha facto isso = ille lo ha facto = ille ha lo facto = ille ha facto lo
Si le pronomine est reflexivo, su forma est identica a illa de un pronomine personal objecto salvo la tertia persona, que est se sia qual sia le genere.
Los pronomines reflexivos son empleatos con verbos pronominales, con senso reflexivo, con reciprocitate et con senso passivo. Totavia, la reciprocitate pote esser indicata gratias a la expression le un le altero, la una la altera aut al pronomine unaltero/a:
- illes se molestan le un le altero = illes se molestan unaltero
Le loco de los pronomines, quando il ha plures, seque certas regulas.
Las cifras sequitas de parentheses corresponden a illas cifras que apparen al latere de los exemplos datos plus basso.
Quando un pronomine reflexivo et un pronomine objecto colliden, il est le pronomine reflexivo que est placiato in primo loco (1).
Quando un objecte directo et un objecte indirecto colliden, il est le objecto indirecto que veni in primo loco (2).
Los pronomines personales preceden in general le verbo, sed quando illos son objecto:
- (3) Le loco del pronomine pote preceder aut sequer le verbo, secundo la euphonia de la phrase
- illos se placian post le imperativo (4), le infinitivo (5) aut le participio passato (6) que illos accompanian scriptos con le tracto de union preferentialmente. Illos poten totavia (7) preceder le verbo auxiliar quando le participio passato proveni de una conjugation in un tempore composto:
- pro informar nos, ille me scribeva una littera
- adjuta nos!
- illes se basiavan = illes basiavan le un le altero
- los libros se venderon rapidamente = los libros fueron rapidamente venditos
- io te amo
- io le surprendei
- (1) io me lo dico
- (2) (4) invia le lo
- (3) io vos credo, si vos credete me
- (4) scribe me
- (2) (5) ille non ha hesitato a inviar nos lo
- (5) pro sorprender le io debei currer
- (6) io hai surprendito le = (7) io le hai surprendito = io hai le surprendito
- (6) io hai trovato lo = (7) io lo hai trovato = io hai lo trovato
- (2) (6) ille ha dicto me lo = (2) (7) ille me lo ha dicto = ille ha me lo dicto

Impersonal

On usa le pronomine impersonal il.
Ista forma ha le avantage de esser sin ambiguitate possibile con ullo altero pronomine.
Le pronomine impersonal est usato, inter alteras, pro las actiones debitas a una causa natural:
- il face frigido
- il niva
- il pluve
- il pare que la historia se repete cata vice
- il conveni de regratiar Paolo
- il ha bonos libros in la bibliotheca
- il me place multo mentionar hic la fundation de duo novas societates
- il non se tracta de reanimar le latino; il se tracta de monstrar que illo vive in Romanica
- il va sin dicer que nos debemos continuar a explicar Romanica a las personas que nos incontramos
- il est bono que tu volas apprender Romanica
- il regnava in Helsingborg una atmosphera de amicitate
Il est permittito eluder le pronomine impersonal.
Ista possibilitate est tanto plus pertinente si [il] existe un subjecto, que leva al pronomine impersonal su ration de esser:
- [il] est necessario trovar un medio melior = trovar un medio melior est necessario

Indefinitos

Enumeration:
- alicun, alicuno, alicuna, alicunos, alicunas
Le scolio de le uso de parolas que a le origine eran positivas venitas reinfortiar le "non" et que postea han prendito, in le curso del tempore, un senso negativo, est evitato in Romanica ubi le senso de cata parola est conforme a su etymologia:
- alique
- cata uno / una
- plures
- ambos / ambas
- omnes
- totos / totas
- toto
- quicunque
- nemo
- nihil = nil
- on (assimilabile a un pronomine personal subjecto a la tertia persona del singular)
- uno / una / unos / unas
Le nuance essential fronte a on, jace totavia in la possibilitate de usar uno / una / unos / unas non solamente in tanto que subjecto sed etiam in tanto que pronomine personal objecto aut precedito de una preposition:
- il est difficile pro quicunque ser in una tal situation
- on vende libros
- on sempre vole saper plus
- on dice multas cosas
- quando on promena in iste parco, alteros promenatores colliden sovente con uno
Certos adjectivos quantitativos poten esser transformatos in pronomines indefinitos.
Enumeration
- multo / multa / multos / multas
- pauco / pauca / paucos / paucas
- certo / certa / certos / certas
- altero / altera / alteros / alteras
- bastante / bastantes
- tanto / tanta / tantos / tantas

Relativos

Quando il se tracta de subjectos-personas, on usa qui, et on usa que in los alteros casos.

 
subjecto
complemento
objecto
que
que
persona
qui
que

La una et la altera forma son reimplaciabiles per lo/la qual aut los/las quales.
Una ultima possibilitate consiste in usar le adjectivo relativo qual.
Le adjectivo relativo pote esser precedito de un articulo definito, et isto pote inducer a confusiones; sed si illo est sequito de un substantivo, il non ha ambiguitate: il se tracta ben de un adjectivo.
Cata una de las formas quequi aut lo(s)/la(s) qual(es) pote esser precedita de una preposition a aut de. In iste ultimo caso, una alternativa possibile est le uso de la forma cujo(s)/cuja(s) que debe esser usata ante un substantivo, al qual on leva tunc le articulo:
- vos debete facer le travalio pro lo qual vos este pagatos
- io vos felicito pro ille travalio ante la difficultate del qual vos non habete reculato
- la vetula lanterna et le sabliero, los quales eran rumpitos, han essito cambiatos per alteros
- le puero qui habe la clave, est in le jardin
- le puero a qui vos habete dato la clave, est in le jardin
- la puera qui te salutat, est su soror
- la puera que tu salutasti, est mi soror
- le libro que est reimprimito, non est obtenibile nunc
- le libro que vos habete legito, est le mio
- le homine qui nos ha visto = le homine qui ha visto nos
- le homine que nos habemos visto
- las personas con qui nos habemos viagiato
- le autobus con que nos habemos viagiato
- le spia de qui la policia habeva establito la identitate
- le spia cuja identitate la policia habeva establito
- le homine cujo filio on ha arrestato = le homine cujo filio ha essito arrestato
- il habuit un incendio cujas flammas eran visibiles de longo
Interrogativos - Exclamativos
On pote usar in tanto que pronomines interrogativos aut exclamativos:
- Las formas de los pronomines relativos quequi - reservato a las personas - et lo qual -que varia secundo le numero et le genere-.
- Las formas de los pronomines et adjectivos quantitativos, que son descriptos in la section relativa a los numerales.
Exemplos:
- que significa isto?
- a que pensate vos?
- qui habe la clave de ista porta?
- a qui habete vos dato la clave?
Copyright © Parla Interlingua Romanica